Hukukun Temel Kavramları final sınavı; anayasal düzen, yargı sistemi ve özel hukuk dalları olan miras ile aile hukuku konularına odaklanmaktadır. Ayrıca vergi hukuku usulleri ve mahkemelerin yetki alanları gibi temel kamu hukuku düzenlemelerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.
Sonuçlar
#1. Aşağıdakilerden hangisi sözleşmeyi geçersiz hâle getiren durumlar arasında yer almaz?
#2. Aşağıdakilerden hangisi birinci kuşak haklar arasında yer almaz?
#3. Hukuk kuralları ilkesel olarak yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki olay ve işlemlere uygulanır. Yukarıda yer alan ilkeye ne ad verilir?
#4. Anayasa Mahkemesi’nde kanunların iptali için esas bakımından iptal davası açma süresi kaç gündür?
#5. Aşağıdakilerden hangisi ihtisas mahkemeleri arasında yer almaz?
#6. Aşağıdakilerden hangisi borcu sona erdiren nedenler arasında yer almaz?
#7. Belli bir devletin siyasal yapısını, iktidarın kullanılışı ve yetkileriyle ilgili kuralların tümünü ifade eder. Tanımı verilen hukuk kuralı aşağıdakilerden hangisidir?
#8. Henüz ergin olmamış veya kısıtlanmış olan çocuklar üzerinde ana ve babaya tanınan hakka ne ad verilir?
#9. Üst hakkı bağımsız bir hak olarak en fazla kaç yıl için kurulabilir?
#10. Anayasa Mahkemesi ilk defa hangi anayasada yer almıştır?
#11. Aksine bir düzenleme olmadıkça şahıs varlığına ilişkin davalara hangi mahkeme bakar?
#12. İş Kanunu’na göre işveren adına hareket eden ve işin, iş yerinin veya işletmenin yönetiminde görev alan kişilere ne ad verilir?
#13. Yenilik doğuran davalara ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
#14. Kişinin kişilik değerlerinin ihlali sonucunda yaşamış olduğu manevi değer kaybına ne ad verilir?
#15. Bir kimsenin mahkemede bizzat dava açabilmesi için sahip olması gereken fiil ehliyetine ne ad verilir?
#16. Aşağıdaki anayasaların hangisi yasama organını çift meclisli olarak düzenlemiştir?
#17. Aşağıdakilerden hangisi tarh usulleri arasında yer almaz?
#18. Aşağıdaki şirketlerden hangisi özel sigortacılık alanında faaliyet gösterebilir?
#19. Dokunulmazlığı kaldırılan veya üyeliği düşürülen milletvekilleri hakkında alınmış olan kararların iptaline ilişkin davaya bakmakla görevli mahkeme hangisidir?
#20. Miras Hukuku bir gerçek kişinin ölümünden sonra parayla ölçülebilen tüm hak ve borçlarının kimlere nasıl ve ne oranda geçececeğini düzenleyen … dalıdır. Boşluğa hangisi gelmelidir?
Hukukun Temel Kavramları Çalışma Rehberi
Bu belge, “Hukukun Temel Kavramları 2024-2025” müfredatı çerçevesinde anayasa hukuku, medeni hukuk, borçlar hukuku ve yargı örgütü gibi temel alanları kapsayan kapsamlı bir çalışma rehberidir.
Bölüm 1: Kısa Cevaplı Bilgi Sınavı
Aşağıdaki soruları kaynak metindeki bilgilere dayanarak yanıtlayınız. Her yanıt 2-3 cümleden oluşmalıdır.
- Maddi anlamda anayasa neyi ifade eder?
- Hukuk kurallarının “geriye yürümezliği” ilkesini açıklayınız.
- Türk anayasa tarihinde hangi anayasa yasama organını “çift meclisli” olarak düzenlemiştir?
- Miras Hukuku hangi temel hukuk dalının bir alt branşıdır ve neyi düzenler?
- Borçlar hukukuna göre “ibra” ne anlama gelir?
- “İşveren vekili” kime denir ve temel sorumluluğu nedir?
- Anayasa Mahkemesi’ne kanunların iptali için esas bakımından dava açma süresi ne kadardır?
- Sözleşmeleri geçersiz kılan temel durumlar nelerdir?
- Üst hakkı (inşaat hakkı) bağımsız bir hak olarak en fazla kaç yıl için kurulabilir?
- Birinci kuşak haklar nelerdir? Örnek veriniz.
——————————————————————————–
Bölüm 2: Cevap Anahtarı
- Maddi anlamda anayasa, bir devletin siyasal yapısını, iktidarın kullanılma biçimini ve yetkilerini düzenleyen kuralların tamamını ifade eder. Bu kavram, kuralların sadece ismine değil, içeriğinin devlet teşkilatıyla ilgili olup olmadığına odaklanır.
- Hukuk kurallarının geriye yürümezliği, yeni yürürlüğe giren bir kuralın ancak yürürlük tarihinden sonraki olay ve işlemlere uygulanabilmesidir. Bu ilke uyarınca, kurallar geçmişte tamamlanmış hukuki durumlara etki edemez, böylece hukuki güvenlik sağlanır.
- 1961 Anayasası, Türk hukuk tarihinde yasama organını çift meclisli (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu) olarak yapılandıran anayasadır. Diğer anayasalar (1921, 1924 ve 1982) genellikle tek meclisli yapıyı benimsemiştir.
- Miras Hukuku, Medeni Hukuk dalının bir alt branşıdır. Bir gerçek kişinin ölümünden sonra, parayla ölçülebilen tüm hak ve borçlarının (terekesinin) kimlere, hangi oranda ve nasıl geçeceğini düzenleyen kurallar bütünüdür.
- İbra, alacaklının alacağından vazgeçerek borçluyu borcundan kurtarması işlemidir ve borcu sona erdiren nedenlerden biridir. Borçlunun fiil ehliyetini kaybetmesi borcu sona erdirmezken, ibra tarafların anlaşmasıyla borcun ortadan kalkmasını sağlar.
- İşveren vekili, İş Kanunu uyarınca işveren adına hareket eden ve işin, işyerinin veya işletmenin yönetiminde görev alan kişidir. Bu kişiler yönetimsel fonksiyonları yerine getirirken doğrudan işverenin yetkilerini kullanırlar.
- Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açma süresi, kanunların iptali için esas bakımından 60 gündür. Bu süre, ilgili kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren işlemeye başlar.
- Sözleşmenin geçersizliği; sözleşmenin yasaların emredici hükümlerine, ahlaka, adaba veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda ortaya çıkar. Ayrıca sözleşme konusunun imkânsız olması da sözleşmeyi geçersiz kılan temel unsurlardan biridir.
- Üst hakkı, Türk Medeni Kanunu çerçevesinde bağımsız bir hak olarak en fazla 100 yıl süreyle kurulabilir. Bu hak, sahibine başkasının arazisinin altında veya üstünde yapı yapma veya mevcut yapıyı muhafaza etme yetkisi verir.
- Birinci kuşak haklar, bireyi devlete karşı koruyan kişisel ve siyasal hakları kapsar. Örgütlenme özgürlüğü, konut dokunulmazlığı, seçme ve seçilme hakkı ile özel hayatın gizliliği bu hakların başlıca örnekleridir.
——————————————————————————–
Bölüm 3: Deneme (Esey) Sorusu Önerileri
Aşağıdaki sorular, konunun derinlemesine analiz edilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
- Türkiye’de Anayasal Denetimin Gelişimi: Anayasa Mahkemesi’nin Türk hukuk sistemine ilk kez girişi (1961) ve günümüzdeki görevleri (milletvekili dokunulmazlığı iptal davaları vb.) çerçevesinde anayasal denetimin önemini tartışınız.
- Borçlar Hukukunda Sözleşme Özgürlüğü ve Sınırları: Bir sözleşmenin geçerli olabilmesi için gereken şartları ve yasaklanan durumları (imkânsızlık, ahlaka aykırılık vb.) kaynak metindeki bilgiler ışığında değerlendiriniz.
- Hakların Sınıflandırılması ve Sosyal Haklar: Birinci kuşak haklar ile sosyal güvenlik hakkı gibi ekonomik/sosyal haklar arasındaki farkları, birey-devlet ilişkisi bağlamında analiz ediniz.
- Kişiler Hukuku ve Ehliyet Kavramı: Fiil ehliyeti, dava ehliyeti ve velayet kavramları arasındaki ilişkiyi; çocukların ve kısıtlıların hukuki durumlarını göz önüne alarak açıklayınız.
- Yargı Örgütünde İhtisaslaşma: Genel mahkemeler (Asliye Hukuk, Ağır Ceza) ile ihtisas mahkemeleri (Çocuk, Fikri ve Sınai Haklar) arasındaki farkları ve ihtisas mahkemelerinin hukuk sistemine katkılarını değerlendiriniz.
——————————————————————————–
Bölüm 4: Temel Kavramlar Sözlüğü
| Terim | Tanım |
| Dava Ehliyeti | Bir kimsenin mahkemede bizzat veya tayin ettiği vekil aracılığıyla dava açabilmesi ve usul işlemlerini yapabilmesi için sahip olması gereken fiil ehliyetidir. |
| Velayet | Henüz ergin olmamış veya ergin olduğu halde kısıtlanmış çocuklar üzerinde ana ve babaya Medeni Kanun tarafından tanınan hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. |
| Yenilik Doğuran Davalar | Bir hukuksal durumun kurulması, kaldırılması veya değiştirilmesinin ancak bir mahkeme kararıyla sağlanabildiği dava türleridir. |
| Manevi Zarar | Kişinin özellikle kişilik değerlerinin (şeref, haysiyet, fiziksel bütünlük vb.) ihlali sonucunda yaşadığı manevi değer kaybı ve duyulan acıdır. |
| İhtisas Mahkemesi | Belirli bir alandaki uyuşmazlıklara bakmak üzere kurulan özel mahkemelerdir (Örn: İcra Ceza, Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi). |
| Tarh | Vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanması işlemidir (Beyan, resen, ikmalen veya idarece yapılabilir). |
| Zamanaşımı | Bir borcun veya hakkın, kanunla belirlenen süre içinde kullanılmaması nedeniyle dava yoluyla istenebilme özelliğini kaybetmesi, borcu sona erdiren bir nedendir. |
| Şekli Anayasa | Anayasa kuralı adını taşıyan, normal kanunlardan daha farklı ve zor bir usulle değiştirilebilen hukuk kuralları bütünüdür. |