Hukukun Temel Kavramları vize sınavı; hukuk kurallarının nitelikleri, hak ehliyeti ve yargı sisteminin işleyişi gibi temel hukuk disiplinlerini kapsamaktadır. Sorular; özellikle Türk Medeni Kanunu, Anayasa hukuku yaptırımları ve toplumsal düzeni sağlayan kuralların hiyerarşisi üzerine odaklanmıştır.

HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI ÇALIŞMA REHBERİ

1. Hukuk Kurallarının Türleri

Hukuk kuralları, uygulama biçimlerine göre farklı kategorilere ayrılır:

Emredici Kurallar: Kişilerin kendi arzularıyla değiştiremeyecekleri kurallardır. Kamu düzenini ve genel ahlakı korur (Örneğin: “17 yaşını doldurmayan evlenemez”).
Tamamlayıcı Kurallar: Tarafların aksini kararlaştırabildikleri, ancak bir sözleşmede boşluk bırakılırsa devreye giren kurallardır.
Yorumlayıcı Kurallar: Tarafların kullandıkları ancak anlamını açıklamadıkları ifadelerin ne anlama geldiğini belirleyen kurallardır.
Tanımlayıcı Kurallar: Bir hukuki kavramın ne anlama geldiğini açıklayan kurallardır (Örneğin: “Nişanlılık” kavramının tanımı).

2. Hukuki Sorumluluk ve İlliyet Bağı

Hukukta bir zararın tazmin edilebilmesi için belirli unsurların bir arada olması gerekir:

Haksız Fiil: Hukuka aykırı bir fiil ile başkasına zarar verilmesidir.
İlliyet Bağı (Nedensellik): Gerçekleşen zarar ile haksız fiil arasında doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisinin bulunmasıdır. Bu bağ koptuğunda hukuki sorumluluk da ortadan kalkar.
Kusur (Kast ve İhmal): Kişinin sonucu bilerek ve isteyerek (kast) veya gereken özeni göstermeyerek (ihmal/taksir) zarara yol açmasıdır.

3. Hak Kavramı ve Hakların Türleri

Mutlak Haklar: Herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.
- Maddi Haklar: Mülkiyet hakkı gibi.
- Maddi Olmayan Haklar: Telif hakkı, patent gibi fikri ürünler üzerindeki haklar.
Nispi Haklar: Sadece hukuki ilişkinin tarafları arasında (borçluya karşı) ileri sürülebilen haklardır (Örneğin: Alacak hakkı).
Kişilik Hakları: Kişinin tam ve sağ doğumla kazandığı, devredilemeyen haklardır.

4. Normlar Hiyerarşisi

Hukuk kuralları arasında bir alt-üst ilişkisi vardır. Bir alttaki kural, üsttekine aykırı olamaz:

Anayasa (En üstte)
Kanunlar ve Milletlerarası Antlaşmalar
Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
Yönetmelikler

5. Kişiler Hukuku ve Ehliyet

Hak Ehliyeti: Haklara ve borçlara sahip olabilme gücüdür. Tam ve sağ doğumla (ana rahmine düştüğü andan itibaren sağ doğmak şartıyla) başlar.
Fiil Ehliyeti: Kişinin kendi işlemleriyle hak edinebilmesi ve borç altına girebilmesidir. Bunun için ergin olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamak gerekir.
Erginlik (Rüşt): Kural olarak 18 yaşın doldurulmasıyla kazanılır.

6. Hukuk Sistemleri

Dünyadaki temel hukuk sistemleri şunlardır:

Kıta Avrupası (Civil Law): Roma hukukuna dayanır, kurallar yazılıdır ve sistemleştirilmiştir (Türkiye bu sistemdedir).
Anglo-Sakson (Common Law): Örf ve adetler ile yargı kararlarına (içtihat) dayanır.
Roma Hukuku: Modern hukukun temelini atan sistemdir.

7. Mevzuat ve Yürürlük

Yürürlük Tarihi: Bir kanun veya kararname, metninde özel bir tarih belirtilmemişse Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
Olağanüstü CB Kararnameleri: TBMM’de 3 ay içinde görüşülmezse kendiliğinden yürürlükten kalkar.

HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI DERSI DENEME SINAVI

1. Kişilerin kendi iradeleriyle değiştiremedikleri, kamu düzenini ve genel ahlakı korumayı amaçlayan hukuk kurallarına ne ad verilir?

A) Tamamlayıcı hukuk kuralları
B) Yorumlayıcı hukuk kuralları
C) Emredici hukuk kuralları
D) Tanımlayıcı hukuk kuralları
E) Yetki verici hukuk kuralları Cevap: C

2. Bir kişinin gerçekleştirdiği hukuka aykırı fiil ile ortaya çıkan zarar arasında bulunması gereken sebep-sonuç ilişkisine ne ad verilir?

A) Kusur
B) Kast
C) İlliyet Bağı
D) İhmal
E) Mücbir Sebep Cevap: C

3. Aşağıdaki belgelerden hangisi normlar hiyerarşisinin en üst basamağında yer alır?

A) Kanunlar
B) Yönetmelikler
C) Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
D) Anayasa
E) Milletlerarası Antlaşmalar

Cevap: D

4. Türk Medeni Kanununa göre, bir kişinin hak ve borçlara sahip olabilme yeteneği (Hak Ehliyeti) ne zaman başlar?

A) 18 yaşını doldurunca
B) Ayırt etme gücüne sahip olunca
C) Evlenince
D) Tam ve sağ doğumla
E) Okula başlayınca Cevap: D

5. Bir eşya üzerinde sahibine en geniş yetkileri veren ve herkese karşı ileri sürülebilen hakka ne ad verilir?

A) Alacak hakkı
B) Mülkiyet hakkı
C) Nispi hak
D) Telif hakkı
E) Velayet hakkı Cevap: B

6. Örf-adet hukukuna ve mahkeme içtihatlarına dayanan, daha çok İngiltere ve ABD’de uygulanan hukuk sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kıta Avrupası Hukuk Sistemi
B) Roma Hukuku Sistemi
C) Anglo-Sakson Hukuk Sistemi
D) Sosyalist Hukuk Sistemi
E) İslam Hukuku Sistemi Cevap: C

7. Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, TBMM’de en geç kaç ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar?

A) 1 ay
B) 3 ay
C) 6 ay
D) 12 ay
E) 2 ay Cevap: B

8. Aşağıdakilerden hangisi fiil ehliyetinin şartlarından biri değildir?

A) Ergin (reşit) olmak
B) Ayırt etme gücüne sahip olmak
C) Kısıtlı olmamak
D) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
E) Kendi işlemleriyle hak edinebilmek Cevap: D

9. “Nişanlılık, evlenme vaadiyle olur” ifadesi, niteliği bakımından nasıl bir hukuk kuralıdır?

A) Emredici
B) Yorumlayıcı
C) Tamamlayıcı
D) Tanımlayıcı
E) Yetki verici Cevap: D

10. Kanunda veya ilgili belgede yürürlük tarihi belirtilmemişse, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ne zaman yürürlüğe girer?

A) Resmi Gazete’de yayımlandığı gün
B) Yayımlandıktan 45 gün sonra
C) Yayımlandığı ayı takip eden ayın başında
D) Kabul edildiği gün
E) Meclis başkanına sunulduğu gün
Cevap: A

Hukukun Temel Kavramları 2024-2025 Vize

Sonuçlar

#1. Aşağıdakilerden hangisi toplumsal düzen kurallarından biri değildir?

#2. Aşağıdakilerden hangisi bir hukuki yaptırımdır?

#3. Ev başkanlığı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

#4. Tüzel kişilerin fiil ehliyeti ne zaman kazanılır?

#5. Aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının amaçları arasında yer almaz?

#6. Aşağıdakilerden hangisi kişinin özel hakları arasında yer almaz?

#7. Bir ülkede devletin yetkili organlarınca konulmuş (vaz edilmiş) ve uygulanması zorunlu olan yazılı hukuk kurallarına ne ad verilir?

#8. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

#9. Türk Medeni Kanunu’na göre aşağıdakilerden hangisi kısıtlanma nedenleri arasında yer almaz?

#10. Milletvekilliğinin düşmesi aşağıdaki hukuk dallarından hangisine ilişkin bir yaptırımdır?

#11. Hâkimin hukuku uygulaması ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

#12. Aşağıdakilerden hangisi iki taraflı hukuksal işlemlerdendir?

#13. Aşağıdakilerden hangisi hukuk sistemleri içinde yer almaz?

#14. Olağanüstü cumhurbaşkanlığı kararnameleri Türkiye Büyük Millet Meclisinde kaç ay içerisinde görüşülmezse kendiliğinden yürürlükten kalkar?

#15. Aşağıdakilerden hangisi bir ceza hukuku yaptırımıdır?

#16. Aşağıdakilerden hangisi hukuki yorum yöntemleri arasında yer almaz?

#17. “Kadın ve erkek 17 yaşını doldurmadan evlenemez.” Yukarıdaki kural niteliği açısından nasıl bir hukuk kuralıdır?

#18. Aşağıdakilerden hangisi maddi olmayan mallar üzerindeki mutlak haklardan biridir?

#19. Türk Medeni Kanununa göre kişinin hakları ne zaman başlar?

#20. Haksız fiille zarar arasındaki nedensellik bağının eş anlamlısı olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?