İletişim Sosyolojisi çalışmaları; kitle iletişim araçlarının toplumsal yapı üzerindeki etkilerini, Frankfurt Okulu’nun eleştirel yaklaşımlarını ve dijitalleşen dünyada değişen iletişim modellerini incelemektedir. Bu kapsamda, kamu yararı gözetilmesi gereken medya sektörü, Stuart Hall ve Birmingham Okulu’nun kültürel çalışmaları ile Manuel Castells’in “Ağ Toplumu” gibi modern sosyolojik kuramlar temel alınmaktadır.
Sonuçlar
#1. Sosyolojinin kurucu isimlerinden Max Weber, kapitalizmin gelişmesi ile aşağıdakilerden hangisi arasında doğrudan bir ilişki kurmaktadır?
#2. Medyanın insanlara “ne hakkında düşünmeleri gerektiğini” söylemesi ve benimsetmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
#3. Aşağıdakilerden hangisi konvansiyonel medyaya örnek olarak gösterilemez?
#4. Özgürlük Üzerine (1859) isimli eserinde “Egemen olan görüş hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir.” diyerek, basın özgürlüğünün yasal teminat altına alınmasına önemli katkıları olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
#5. Eleştirel teori ve edebiyat eleştirisi alanında çalışmalar yapmak amacıyla Birmingham Üniversitesi bünyesinde açılan Kültürel Çalışmalar Okulu’nun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
#6. İki aşamalı akış modelinde “kanaat önderi” aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?
#7. Medyayı devletin ideolojik aygıtı olarak değerlendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
#8. İletişim sürecine iki temel yaklaşım biçimi vardır. Birincisi etkileme süreci olarak ….. yaklaşım, ikincisi ise anlam üretme süreci olarak ….. yaklaşımdır. Boş bırakılan yerlere sırasıyla hangisi getirilmelidir?
#9. Medya sektörü kamusal hizmet veren bir sektördür. Dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetlerde kamu yararı gözetmek durumundadır. Aşağıdakilerden hangisi medyanın kamu yararına gördüğü işlevler arasında sayılamaz?
#10. İlk kitle iletişim aracı aşağıdakilerden hangisidir?
#11. Bireyin topluma uyum sağladığı ve toplumun kurallarını aşamalı olarak benimsediği sürece ne ad verilir?
#12. Frankfurt Okulu düşünürlerinin Nazilerin baskısı nedeniyle Almanya’dan göç ettikleri ülke aşağıdakilerden hangisidir?
#13. Uluslararası iletişim düzenini eleştiren ve 1980’de UNESCO’ya sunulan MacBride Raporu’nu hazırlayan komisyonun adı nedir?
#14. Ori Brafman ve Rod A. Beckstrom’un “Lidersiz Organizasyonların Önlenemeyen Başarısı” kitabında ağ tipi toplumsal örgütlenme hangi hayvan metaforu üzerinden açıklanmıştır?
#15. Ağ toplumu kavramını geliştiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
#16. Frankfurt Okulu’nun kültür endüstrisi ve birey ilişkisi ile ilgili değerlendirmeleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
#17. Web 2.0’ın basit internetten (web 1.0) en belirgin farkı aşağıdakilerden hangisidir?
#18. Mesleğin şeref ve vakarını korumak üzere yasayla kurulan ve Türkiye’nin basın alanındaki ilk meslek örgütü aşağıdakilerden hangisidir?
#19. Bir toplumda olağan karşılanan bir el veya vücut hareketi bir başka toplumda tamamen yanlış anlaşılabilir. Bu durum sözsüz iletişimin (beden dili) aşağıdaki özelliklerinden hangisi ile ilgilidir?
#20. Malların ve fikirlerin serbest dolaşımı ilkesinden yola çıkarak uluslararası iletişimin kurulması ve yaygınlaşmasında etkili olan temel akım aşağıdakilerden hangisidir?
İletişim Sosyolojisi: Kapsamlı Çalışma Rehberi
Bu çalışma rehberi, iletişim sosyolojisinin temel kavramlarını, tarihsel gelişimini, önemli düşünce okullarını ve medya kuramlarını analiz etmek amacıyla hazırlanmıştır. Belge; kısa cevaplı sorulardan oluşan bir sınav, cevap anahtarı, derinlemesine analiz gerektiren kompozisyon soruları ve temel terimler sözlüğünü içermektedir.
——————————————————————————–
Bölüm 1: Kısa Cevaplı Sınav
Talimatlar: Aşağıdaki soruları sağlanan kaynak bağlamına dayanarak 2-3 cümle ile yanıtlayınız.
- Sosyolojik bir kavram olarak “toplum” nasıl tanımlanmaktadır?
- Harold Lasswell’in iletişim tarihi açısından önemi nedir?
- Frankfurt Okulu düşünürlerinin 1934 yılında New York’a göç etmelerinin temel sebebi nedir?
- Medya için kullanılan “Dördüncü Kuvvet” kavramı neyi ifade eder?
- İletişim sürecindeki “kodlama” (encoding) aşamasını açıklayınız.
- “Masa üstü sömürgecilik” kavramı ile anlatılmak istenen nedir?
- “Dijital uçurum” kavramı hangi eşitsizliğe işaret etmektedir?
- İletişim sürecinde beden dilinin ağırlığı ve etkisi nedir?
- “Akredite basın mensubu” kime denir?
- “Ombudsman” (Okur Temsilcisi) kurumunun Türk basınındaki ve kamu yönetimindeki işlevi nedir?
——————————————————————————–
Bölüm 2: Cevap Anahtarı
- Toplum: Belli bir coğrafyada yaşayıp belli bir kültürü paylaşan, aralarında anlamlı bir etkileşim bulunan ve iletişim süreçleri ile kurulmuş bir ağ üzerinden bir araya gelen insan topluluklarını ifade eder.
- Harold Lasswell: 1927’de yayımlanan ve iletişim tarihinin en önemli eserlerinden biri sayılan “Dünya Savaşında Propaganda Teknikleri” kitabının yazarıdır. Propaganda ve kitle iletişimi üzerine yaptığı çalışmalarla alanın öncülerindendir.
- Göç Sebebi: Almanya’da faşizmin iktidara gelmesi ve Nazi baskılarının artması sonucunda, Frankfurt Okulu üyeleri akademik özgürlüklerini ve güvenliklerini korumak için 1934’te New York’a taşınmışlardır.
- Dördüncü Kuvvet: Medyanın yasama, yürütme ve yargı gibi temel devlet erklerinin yanında, toplumsal ve siyasal bir denetleyici unsur olma özelliğini tanımlayan kavramdır.
- Kodlama: Kaynak kişinin veya kurumun iletmek istediği duygu, düşünce ve fikirleri; alıcının anlayabileceği belli sembollere dönüştürerek bir nevi şifrelemesi sürecidir.
- Masa Üstü Sömürgecilik: İnternet içeriğinin uluslararası şirketlerce belirlenmesi ve gelişmekte olan ülkelerin ağ teknolojisinden faydalanabilmek için gelişmiş ülkelere bağımlı kalması durumunu ifade eder.
- Dijital Uçurum: Bireylerin veya toplumların bilgi ve internet teknolojilerine ulaşma imkanları arasındaki büyük farkları; hem ülke içindeki sınıfsal farkları hem de merkez ile çevre ülkeler arasındaki eşitsizliği tanımlar.
- Beden Dili: İletişim sürecinde mesajın iletilmesinde ve algılanmasında sözel olmayan unsurların etkisi büyüktür; kaynak bağlamına göre beden dilinin iletişimdeki yaklaşık ağırlığı yüzde 60’tır.
- Akredite Basın Mensubu: Belirli resmi kurumların, kuruluşların veya etkinliklerin faaliyetlerini takip etme ve izleme izni özel olarak verilmiş gazetecileri tanımlayan bir kavramdır.
- Ombudsman: Kamu hizmetlerinin yürütülüşündeki adaletsizlikleri denetleyen bağımsız kamu otoritesidir. Türk basınında “okur temsilciliği” olarak kurumsallaşmış olup mesleki etik ve kamu yararı denetimi yapar.
——————————————————————————–
Bölüm 3: Kompozisyon Soruları
Not: Bu sorular, kaynaklarda sunulan verilerin sentezlenmesi ve eleştirel düşünme becerisinin kullanılması amacıyla tasarlanmıştır.
- Frankfurt Okulu’nun Tarihsel Gelişimi ve Temel Görüşleri: Okulun kuruluşundan itibaren geçirdiği tarihsel aşamaları (4 dönem) ve kapitalist toplum yapısı içindeki medya ve kültür algısını eleştirel bir perspektifle tartışınız.
- İletişim Teknolojilerinin Tarihsel Dönüşümü: 16. yüzyıl gazeteciliğinden başlayarak telgrafın icadı, sayısallaştırma süreci ve günümüz Web 2.0 teknolojilerine kadar olan süreci, toplumsal haberleşme hızı ve biçimi açısından değerlendiriniz.
- Kamuoyu ve Demokrasi İlişkisi: J.J. Rousseau’nun “Public Opinion” kavramını ilk kullanımından itibaren, medyanın kamu yararını gözetme işlevi ile siyasi/ekonomik güçlerle olan ilişkisi arasındaki gerilimi analiz ediniz.
- Yeni Medya ve Kamusal Alan: Yeni iletişim teknolojilerinin kamusal alanı zaman ve mekan sınırlarından kurtarmasını, liberal ve eleştirel yaklaşımların bu yeni kamusal alana bakış açıları üzerinden karşılaştırınız.
- İletişim Sosyolojisinde Etik ve Denetim: Mesleki etik kodların oluşum süreci, basına yönelik eleştirilerin tarihsel kökenleri ve “Dördüncü Kuvvet” olarak medyanın otokontrol mekanizmalarını (ombudsmanlık vb.) tartışınız.
——————————————————————————–
Bölüm 4: Temel Terimler Sözlüğü
| Terim | Tanım |
| İletişim | Bir değer oluşturmak, bir duygu veya davranış değişikliği meydana getirmek üzere başlatılan süreçtir. |
| Kitle İletişimi | Mesajların teknolojik araçlar kullanılarak, niteliği tam bilinmeyen çok sayıda kişiden oluşan hedef kitleye ulaştırılmasıdır. |
| Kamuoyu | Toplumun bir konu hakkındaki genel kanaati, bir sorunla ilgili genel yaklaşımı veya kitlesel algı düzeyidir. |
| Sayısallaştırma | Bilginin (enformasyonun) analog halinden, bilgisayarlar tarafından okunabilen dijital formata dönüştürülmesidir. |
| Feedback (Geri Bildirim) | Hedefin, kaynak tarafından gönderilen iletileri alma, yorumlama ve çözümleme sürecini ifade eden kavramdır. |
| Ahlak | Bir toplum üyeleri arasındaki ilişkileri düzenleyen, bireyin uymak zorunda olduğu iyi ve güzel huylar ve davranış biçimleridir. |
| Etik Kodlar | Medyanın okur güvenini kazanmak amacıyla ortaya koyduğu, mesleğin onurunu korumaya yönelik mesleki ve etik ilkelerin bütünüdür. |
| Şikago Okulu | İletişimin sosyal hayattaki rolünü araştıran ilk modern araştırma ve çalışmaların yapıldığı akademik çatıdır. |
| Web 2.0 | Geleneksel tek yönlü haber akışının aksine, kullanıcı etkileşimine ve içerik üretimine dayanan internet teknolojisidir. |
| Liberalizm | Uluslararası iletişimin kurulmasında etkili olan; malların ve fikirlerin serbest dolaşımı ilkesine dayanan temel akımdır. |
| Deniz Yıldızı Metaforu | Ağ tipi toplumsal örgütlenmeyi ve lidersiz organizasyonların yapısını açıklamak için kullanılan bir hayvan metaforudur. |