TARIM COĞRAFYASI DERS NOTLARI

Ünite 1: Tarım Coğrafyasının Tanımı, Kapsamı ve Tarihsel Gelişimi Ders Notları

Tarım coğrafyası, yeryüzündeki tarımsal faaliyetlerin (bitkisel üretim, hayvancılık, balıkçılık ve ormancılık) mekânsal dağılışını, bu dağılışı belirleyen doğal ve beşeri faktörleri ve tarımsal peyzajın değişimini inceleyen beşeri coğrafya alt dalıdır.

• Tanım ve Önem: Tarım, insanın temel beslenme ihtiyacını karşılayan ve sanayi için hammadde sağlayan en eski ekonomik faaliyettir. Tarım coğrafyası, “Nerede, ne, neden üretiliyor?” sorularına yanıt ararken ekolojik dengeler ile ekonomik getiri arasındaki ilişkiyi analiz eder.
• Tarihsel Süreç: Tarım, yaklaşık 10.000 yıl önce Neolitik Devrim ile başlamıştır. 18. yüzyılda İngiltere’de yaşanan Tarım Devrimi (makineleşme ve nöbetleşe ekim) ve 1960’larda gelişmekte olan ülkelerde görülen Yeşil Devrim (yüksek verimli tohum ve kimyasal gübre kullanımı), tarımsal üretimin coğrafi sınırlarını genişletmiştir.
• Metodoloji: Klasik dönemde sadece ürün dağılışına odaklanan disiplin, günümüzde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), uzaktan algılama ve tarımsal lokasyon modelleri (Örn: von Thünen) kullanarak daha analitik bir yapıya kavuşmuştur.

---

Ünite 2: Tarımı Etkileyen Fiziksel (Doğal) Faktörler Ders Notları

Tarımsal üretimin sınırlarını çizen temel etken doğal çevredir. Teknolojik gelişmelere rağmen, ekolojik istekler üretimin temel belirleyicisidir.

• İklim: Tarım üzerindeki en baskın faktördür.
  • Sıcaklık: Her bitkinin çimlenme, büyüme ve olgunlaşma için ihtiyaç duyduğu bir “optimum sıcaklık” vardır. Don olayları ve aşırı sıcaklar üretim takvimini belirler.
  • Yağış ve Nem: Suyun miktarı kadar mevsimsel dağılımı da kritiktir. Örneğin; buğday büyüme döneminde su, olgunlaşma döneminde kuraklık ister.
  • Işık: Fotosentez süreci için gün uzunluğu ve güneşlenme süresi ürün kalitesini (Örn: meyvelerdeki şeker oranı) etkiler.
• Toprak: Bitkinin besin kaynağıdır. Toprağın pH değeri, tekstürü (kumlu, killi), mineral yapısı ve humus miktarı verimliliği belirler. Toprak erozyonu, tarım coğrafyasının en büyük çevresel sorunudur.
• Yer Şekilleri (Topografya):
  • Eğim: Makine kullanımını zorlaştırır ve erozyonu artırır. Bu nedenle eğimli arazilerde “Teraslama” (Sekileme) yapılır.
  • Bakı: Dağların güneşe bakan yamaçları daha erken ısındığı için ürünler daha çabuk olgunlaşır.
  • Yükselti: Yükseldikçe sıcaklık düştüğü için tarım ürünlerinin yetişme sınırı (tarım üst sınırı) daralır.

---

Ünite 3: Tarımı Etkileyen Beşeri ve Ekonomik Faktörler Ders Notları

Doğal şartların sunduğu imkanlar, insan müdahalesi ve ekonomik kararlar ile şekillendirilir.

• Nüfus: Hem işgücü kaynağı hem de tüketici kitledir. Nüfus yoğunluğu, tarımda birim alandan alınan verimin artırılmasına yönelik baskı oluşturur.
• Teknoloji ve Mekanizasyon: Traktör, biçerdöver ve modern sulama sistemlerinin kullanımı iş gücü ihtiyacını azaltırken, hasat süresini kısaltır ve ekim alanlarını genişletir.
• Sulama: Kurak alanları tarıma açan en önemli faktördür. Damla ve fıskiye sulama gibi modern yöntemler su tasarrufu sağlar.
• Gübreleme ve İlaçlama: Toprağın verimini artırmak ve zararlılarla mücadele etmek için kullanılır. Ancak aşırı kullanım toprak ve su kirliliğine neden olur.
• Sermaye ve Pazarlama: Tohum, gübre ve makine alımı için finansal kaynak gereklidir. Üretilen ürünün hızla pazara ulaştırılması (ulaşım altyapısı) tarımsal kârlılığı belirler.

---

Ünite 4: Tarımsal Arazi Kullanımı ve Üretim Sistemleri Ders Notları

Dünyada uygulanan tarım yöntemleri, teknolojik gelişmişlik ve pazar hedeflerine göre farklılık gösterir.

1. Ekstansif (Yaygın) Tarım: Geniş alanlarda, düşük sermaye ve teknolojiyle yapılan geleneksel yöntemdir. Birim alandan alınan verim düşüktür ve üretim doğa koşullarına (yağışa) bağlıdır. Nadas uygulaması yaygındır.
2. İntansif (Yoğun) Tarım: Dar alanda yüksek teknoloji, sulama, gübreleme ve kaliteli tohum kullanılarak yapılan modern yöntemdir. Birim alandan alınan verim çok yüksektir (Örn: Hollanda, İsrail, Japonya).
3. Plantasyon Tarımı: Tropikal ve subtropikal bölgelerde, genellikle tek bir ürünün (ticari amaçlı kahve, çay, kauçuk, muz vb.) devasa arazilerde modern yöntemlerle yetiştirilmesidir.
4. Nadas Tarımı: Toprağın nem ve mineral toplaması için bir yıl ekilip bir yıl boş bırakılmasıdır. Kurak bölgelerde uygulanır ancak toprak erozyonuna davetiye çıkarır. Modern tarımda nadas yerine “Nöbetleşe Ekim” (münavebe) tercih edilir.

---

Ünite 5: Tarımsal Lokasyon Modelleri ve von Thünen Kuramı Ders Notları

Tarım ürünlerinin neden belirli alanlarda yoğunlaştığını açıklayan en klasik model Johann Heinrich von Thünen tarafından geliştirilmiştir (1826).

• Modelin Temeli: von Thünen, tarımsal yer seçiminin “taşıma maliyetleri” ve “arazi rantı” tarafından belirlendiğini savunur.
• Halkalar Modeli: Şehir merkezinden (pazardan) dışarıya doğru ürünler belirli kuşaklar halinde dizilir:
  • 1. Kuşak: Çabuk bozulan ve taşıma maliyeti yüksek olan sebze, meyve ve süt ürünleri.
  • 2. Kuşak: Yakacak ve inşaat ihtiyacı için odun (Ağır olduğu için merkeze yakın olmalı).
  • 3. 4. ve 5. Kuşaklar: Tahıllar (Buğday, arpa) ve dayanıklı ürünler.
  • 6. Kuşak: Hayvancılık (Hayvanlar merkeze yürütülerek götürülebilir, taşıma maliyeti düşüktür).
• Günümüzdeki Geçerliliği: Ulaşım teknolojisindeki gelişmeler (soğutmalı araçlar, hızlı trenler) halkaların yapısını değiştirmiş olsa da, pazar yakınlığının ekonomik değeri teorik olarak hala geçerlidir.

---

Ünite 6: Temel Gıda Ürünleri: Tahıllar Ders Notları

Tahıllar, dünya nüfusunun temel karbonhidrat kaynağıdır ve ekim alanı en geniş ürün grubudur.

• Buğday: Dünya genelinde en çok üretilen stratejik üründür. Orta kuşak karasal iklimlerinde yetişir. Büyüme döneminde nem, olgunlaşma döneminde kuraklık ister. Çin, Hindistan, Rusya ve ABD ana üreticilerdir.
• Pirinç (Çeltik): Muson Asya’sının temel gıdasıdır. Yetişme döneminde bol su ve yüksek sıcaklık ister (“su içinde yetişen bitki”). Dünya pirinç üretiminin %90’ı Asya kıtasındadır.
• Mısır: Hem gıda hem de yem bitkisi olarak önemlidir. Bol nem ve sıcaklık ister. Amerika kıtası kökenli olup, günümüzde dünya genelinde en yüksek üretim miktarına ulaşan tahıldır.
• Arpa ve Çavdar: Soğuğa ve verimsiz topraklara karşı buğdaydan daha dayanıklıdır. Genellikle hayvan yemi ve bira sanayisinde kullanılırlar.

---

Ünite 7: Sanayi (Endüstri) Bitkileri Ders Notları

İşlendikten sonra tüketilen veya sanayide hammadde olarak kullanılan katma değeri yüksek bitkilerdir.

• Pamuk: Tekstil sanayisinin en önemli hammaddesidir. Alüvyal toprakları, yetişme döneminde suyu ve hasat döneminde mutlak kuraklığı sever. Hindistan, Çin, ABD ve Pakistan lider üreticilerdir.
• Şeker Pancarı: Ilıman kuşak ürünüdür. Çabuk bozulduğu için fabrikalar ekim alanlarının yakınına kurulur. Küspesi hayvan yemi olduğu için hayvancılığı destekler.
• Şeker Kamışı: Tropikal bölge ürünüdür. Dünya şeker ihtiyacının yaklaşık %70’ini karşılar. Brezilya ve Hindistan en büyük üreticilerdir.
• Tütün: Kıraç toprakları sever, iklim seçiciliği fazladır. Kalite standartları nedeniyle devlet kontrolünde üretimi yaygındır.
• Yağ Bitkileri: Ayçiçeği (ılıman kuşak), Zeytin (Akdeniz iklimi), Soya fasulyesi ve Kanola bitkisel yağ üretiminin temelini oluşturur.

Ünite 8: Keyif Bitkileri ve Tropikal Ürünler Ders Notları

Bu gruptaki ürünler genellikle ticari değeri yüksek olan ve belirli iklim kuşaklarına (tropikal ve subtropikal) sıkışmış bitkilerdir.

• Kahve: Yengeç ve Oğlak dönenceleri arasındaki “Kahve Kuşağı”nda yetişir. Bol yağış ve süzek toprak ister. İki ana türü vardır: Arabica (yüksek rakım, kaliteli) ve Robusta (düşük rakım, sert). Brezilya, Vietnam ve Kolombiya dünya lideridir.
• Çay: Muson ikliminin karakteristik bitkisidir. Bol ve düzenli yağış, kireçsiz toprak ve eğimli arazi (suyun birikmemesi için) ister. Çin, Hindistan, Kenya ve Sri Lanka en büyük üreticilerdir.
• Kakaolu: Ekvatoral kuşağın (10∘ Kuzey-Güney enlemleri) bitkisidir. Yüksek nem ve gölge ister. Fildişi Sahili ve Gana (Gine Körfezi) dünya üretiminin yarısından fazlasını karşılar.
• Kauçuk: Lateks adı verilen sütünden yararlanılan tropikal bir ağaçtır. Otomobil lastiği sanayisinin temelidir. Güneydoğu Asya (Tayland, Endonezya) üretim merkezidir.

---

Ünite 9: Bağ-Bahçe Tarımı ve Seracılık Ders Notları

Bahçe tarımı (horticulture), yoğun emek ve sermaye gerektiren, birim alandan yüksek gelir elde edilen faaliyetlerdir.

• Bağcılık (Vitikültür): Üzüm, iklim seçiciliği en az olan ancak kalite için belirli şartlar arayan bir bitkidir. Soğuğa dayanıklıdır (−20∘C). Akdeniz havzası, Fransa, İtalya ve Türkiye bağcılıkta öncüdür.
• Turunçgiller (Sitrus): Portakal, mandalina, limon ve greyfurtu kapsar. Kış ılıklığı şarttır (0∘C altı risktir). Akdeniz ikliminin tanıtıcı ürünüdür.
• Seracılık (Örtü Altı Tarımı): Doğal yetişme dönemleri dışında, iklimin yapay olarak kontrol edildiği alanlarda yapılan üretimdir. Kış sıcaklığının yüksek, güneşlenmenin fazla olduğu yerlerde maliyet düşüktür (Örn: Türkiye’de Antalya ve Mersin kıyıları).
• Meyvecilik: Elma (soğuğa en dayanıklı), fındık (nemli Karadeniz), Antep fıstığı (kurak ve sıcak) gibi ürünlerin mekânsal dağılışı ekolojik isteklere bağlıdır.

---

Ünite 10: Hayvancılık Coğrafyası Ders Notları

Hayvancılık, tarımsal ekonominin ayrılmaz bir parçasıdır. Gelişmişlik düzeyine göre iki ana sistemde yürütülür.

• Ekstansif (Mera) Hayvancılığı: Doğal otlaklara bağlı, iklimden etkilenen, verimin düşük olduğu geleneksel sistemdir. Göçebe hayvancılık (transhümans) bu kapsama girer.
• İntansif (Besi ve Ahır) Hayvancılığı: Modern tesislerde, kaliteli yemlerle yapılan, iklimden bağımsız, verimin çok yüksek olduğu sistemdir. Tüketici nüfusa yakınlık nedeniyle büyük şehirlerin etrafında yoğunlaşır.
• Hayvan Türlerinin Dağılışı:
  • Sığır: Gür çayırların olduğu nemli bölgeler (Avrupa, Brezilya, Hindistan – Hindistan’da dini nedenlerle eti tüketilmez).
  • Koyun ve Keçi: Bozkır (step) alanları. Avustralya ve Çin koyun varlığında liderdir.
  • Kümes Hayvancılığı: Tamamen modern tesislerde, pazar odaklı yapılır.
  • İpek Böcekçiliği ve Arıcılık: Bitki örtüsüne (dut ağacı, çiçek çeşitliliği) doğrudan bağımlı özel koldur.

---

Ünite 11: Su Ürünleri ve Ormancılık Ders Notları

Toprak dışı doğal kaynakların yönetimi de tarım coğrafyasının konusudur.

• Balıkçılık: Dünya balıkçılığının %90’ı kıta sahanlığının (shelf) geniş olduğu alanlarda ve soğuk-sıcak su akıntılarının karşılaştığı bölgelerde yapılır (Örn: Japonya açıkları, Peru kıyıları, Norveç denizi).
• Kültür Balıkçılığı (Akvakültür): Doğal stokların azalmasıyla kafeslerde yapılan üretimdir. Çin bu alanda dünya devidir.
• Ormancılık: Dünyada iki ana orman kuşağı vardır:
  1. Ekvatoral Yağmur Ormanları: Sert odunlu, egzotik ağaçlar (Kereste ihtiyacı).
  2. Boreal (Tayga) Ormanları: Yumuşak odunlu, iğne yapraklı ağaçlar (Kağıt sanayisi). Kanada, Rusya ve İskandinavya liderdir.

---

Ünite 12: Tarımsal Sorunlar ve Sürdürülebilirlik Ders Notları

Hızlı nüfus artışı ve yanlış arazi kullanımı tarımın geleceğini tehdit etmektedir.

• Erozyon: Bitki örtüsünün tahribi ve yanlış sürme (eğime dik yerine paralel) sonucu toprağın üst tabakasının kaybıdır.
• Çölleşme: Kuraklık ve aşırı otlatma sonucu arazinin biyolojik üretkenliğini kaybetmesidir.
• Su Stresi: Tarımsal sulamada yer altı sularının aşırı çekilmesi (Örn: Konya Havzası obrukları).
• GDO ve Kimyasallar: Verim artışı sağlasa da ekosisteme ve insan sağlığına etkileri tartışmalıdır.
• Sürdürülebilir Tarım: Gelecek nesilleri düşünerek toprağı, suyu ve biyoçeşitliliği koruyan (organik tarım, iyi tarım uygulamaları) yaklaşımdır.

---

Ünite 13: Dünya Tarım Bölgeleri ve Whittlesey Sınıflandırması Ders Notları

Coğrafyacı Derwent Whittlesey, dünyayı 13 ana tarım bölgesine ayırmıştır. Bu sınıflandırma; tüketim biçimi, teknikler ve hayvancılık-bitki bütünlüğüne dayanır.

• Göçebe Çobanlık: Kurak ve yarı kurak bölgeler (Sahra, Orta Asya).
• Ticari Tahıl Tarımı: Geniş araziler, tam mekanizasyon (ABD, Kanada, Ukrayna).
• Akdeniz Tarımı: Meyve, sebze ve bağcılık odaklı özgün yapı.
• Süt Hayvancılığı Kuşağı: Kuzey Avrupa ve ABD’nin kuzeydoğusu.
• Ticari Bahçe Tarımı (Market Gardening): Büyük metropollerin taze sebze ihtiyacını karşılayan kuşak.

---

Ünite 14: Türkiye’nin Tarım Coğrafyası Ders Notları

Türkiye, sahip olduğu iklim çeşitliliği sayesinde çok zengin bir ürün yelpazesine sahiptir.

• Bölgesel Uzmanlaşma:
  • Karadeniz: Fındık (dünya lideri), çay, kivi, mısır.
  • Marmara: Ayçiçeği (Ergene), şeftali, pirinç.
  • Ege: Zeytin, üzüm, incir (dünya lideri), tütün. (ZÜİT formülü).
  • Akdeniz: Turunçgiller, muz, sera sebzeciliği, pamuk.
  • İç Anadolu: Buğday (tahıl ambarı), şeker pancarı, patates.
  • Güneydoğu Anadolu: GAP sonrası pamuk üretiminde birinci sıraya yükselmiştir. Antep fıstığı ve mercimek önemlidir.
  • Doğu Anadolu: Sert iklim nedeniyle tarım kısıtlıdır; temel faaliyet mera hayvancılığıdır (Erzurum-Kars platosu sığır).
• Projeler: GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) ve KOP (Konya Ovası Projesi) gibi sulama yatırımları Türkiye tarım coğrafyasını kökten değiştirmiştir.

TARIM COĞRAFYASI KAPSAMLI DENEME SINAVI

1. İnsanlığın yaklaşık 10.000 yıl önce yerleşik hayata geçerek bitki ve hayvanları evcilleştirmesiyle başlayan, tarım coğrafyasının temelini oluşturan sürece ne ad verilir?

A) Sanayi Devrimi B) Yeşil Devrim C) Neolitik Devrim D) Kalkolitik Dönem E) Bilişim Devrimi

Cevap: C Açıklama: Neolitik Devrim (Tarımsal Devrim), insanın avcı-toplayıcılıktan üreticiliğe geçtiği, yerleşik yaşamın ve mülkiyet kavramının başladığı dönüm noktasıdır.

---

2. Bitkilerin büyümesi için gerekli olan temel enerji üretim süreci “Fotosentez” denklemine göre; ışık enerjisi kullanılarak karbondioksit (CO2​) ve suyun (H2​O) birleşmesiyle oluşan temel ürün aşağıdakilerden hangisidir?

A) Amino asit B) Glikoz (Şeker – C6​H12​O6​) C) Kalsiyum Karbonat D) Azot Dioksit E) Humus

Cevap: B Açıklama: Fotosentez sonucunda bitki kendi besini olan glikozu üretir ve atmosfere oksijen (O2​) salar. Bu süreç tarımsal verimliliğin biyolojik temelidir.

---

3. Johann Heinrich von Thünen tarafından geliştirilen “Tarımsal Lokasyon Modeli”ne göre; şehir merkezine (pazara) en yakın halkada hangi tarımsal faaliyetin yer alması beklenir?

A) Tahıl tarımı (Buğday, Arpa) B) Hayvancılık (Mera) C) Sebze, meyve ve süt ürünleri D) Yakacak odun ve kereste üretimi E) Nadasa bırakılmış araziler

Cevap: C Açıklama: von Thünen modeline göre pazar merkezine en yakın ürünler, taşıma maliyeti yüksek ve çabuk bozulan (taze sebze, meyve, süt) ürünlerdir.

---

4. Dar alanda yüksek sermaye, yoğun iş gücü, kaliteli tohum ve modern sulama teknikleri kullanılarak yapılan, birim alandan en yüksek verimin alındığı tarım yöntemi hangisidir?

A) Ekstansif (Yaygın) Tarım B) İntansif (Yoğun) Tarım C) Nadas Tarımı D) Göçebe Tarım E) İlkel Tarım

Cevap: B Açıklama: İntansif tarım Hollanda, İsrail ve Japonya gibi ülkelerde yaygın olan modern ve verimli tarım yöntemidir.

---

5. Toprağın nem ve mineral biriktirmesi amacıyla bir yıl ekilip bir yıl boş bırakılmasına “Nadas” denir. Nadas uygulamasının modern tarımda en önemli alternatifi ve toprağı koruyan yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Monokültür Tarımı B) Münavebe (Nöbetleşe Ekim) C) Plantasyon Tarımı D) Sera Tarımı E) Hidroponik Tarım

Cevap: B Açıklama: Münavebe, toprağı boş bırakmak yerine her yıl farklı bir besin ihtiyacı olan bitki (Örn: Buğday sonrası baklagil) ekerek verimliliği koruma yöntemidir.

---

6. Dünya pirinç (çeltik) üretiminin yaklaşık %90’ının Muson Asya’sında toplanmasının temel coğrafi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mekanizasyonun çok ileri olması B) Yaz aylarının bol yağışlı ve sıcak geçmesi C) Toprağın çok kireçli olması D) İş gücü maliyetinin yüksek olması E) Karasal iklim şartlarının hakim olması

Cevap: B Açıklama: Pirinç, yetişme döneminde yüksek sıcaklık ve bol su (su içinde kalma) isteyen egzotik bir bitkidir; Muson iklimi bu şartları mükemmel şekilde sağlar.

---

7. Tekstil sanayisinin en önemli hammaddesi olan, yetişme döneminde su ve hasat döneminde mutlak kuraklık isteyen “Pamuk” üretimi; Türkiye’de GAP projesi sonrası en çok hangi ilimizde yoğunlaşmıştır?

A) Adana B) Aydın C) Şanlıurfa D) İzmir E) Antalya

Cevap: C Açıklama: GAP ile gelen sulama imkanları sayesinde Şanlıurfa, geleneksel merkez olan Adana’yı geride bırakarak Türkiye pamuk üretiminin merkezi haline gelmiştir.

---

8. Brezilya, Vietnam ve Kolombiya gibi ülkelerin dünya üretiminde lider olduğu, bol yağış ve süzek toprak isteyen “Keyif Bitkisi” hangisidir?

A) Çay B) Tütün C) Kahve D) Kakao E) Şeker Kamışı

Cevap: C Açıklama: Kahve, tropikal kuşağın (Kahve Kuşağı) en stratejik ticari ürünüdür ve Brezilya bu alanda rakipsizdir.

---

9. Akdeniz ikliminin tanıtıcı ürünü olan, kış ılıklığı isteyen ve kış sıcaklığının 0∘C altına düştüğü yerlerde yetişemeyen ürün grubu hangisidir?

A) Yumuşak çekirdekli meyveler (Elma, Armut) B) Turunçgiller (Sitrus) C) Sert kabuklu meyveler (Fındık, Ceviz) D) Sanayi bitkileri (Ayçiçeği) E) Tahıllar (Çavdar)

Cevap: B Açıklama: Turunçgiller (Portakal, Limon vb.) don olaylarına karşı çok hassastır, bu yüzden Akdeniz kıyı kuşağına sıkışmışlardır.

---

10. Modern hayvancılık sisteminde; iklimden bağımsız, kaliteli yemler kullanılarak kapalı tesislerde yapılan ve verimi çok yüksek olan sisteme ne ad verilir?

A) Mera Hayvancılığı B) Transhümans (Yayla) Hayvancılığı C) Besi ve Ahır Hayvancılığı D) Göçebe Çobanlık E) Geleneksel Hayvancılık

Cevap: C Açıklama: Besi ve ahır hayvancılığı, doğal otlaklara bağlı kalmadığı için üretimin sürekliliğini ve yüksek kârı garanti eder.

---

11. Dünyada balıkçılık faaliyetlerinin en yoğun olduğu bölgeler genellikle neresidir?

A) Derin okyanus çukurları B) Sıcak su akıntılarının geçtiği tropikal kıyılar C) Soğuk ve sıcak su akıntılarının karşılaştığı kıta sahanlıkları D) Kapalı iç denizlerin merkezleri E) Dağlık bölgelerdeki yüksek göller

Cevap: C Açıklama: Akıntıların karşılaşma alanları (Örn: Japonya, Norveç, Peru açıkları) oksijen ve besin (plankton) bakımından zengin olduğu için balık popülasyonu en yüksektir.

---

12. Derwent Whittlesey’in tarım bölgeleri sınıflandırmasına göre; genellikle Amerika ve Kanada’nın iç kısımlarında görülen, geniş arazilerde tam mekanizasyonla yapılan tarım tipi hangisidir?

A) Göçebe Çobanlık B) Akdeniz Tarımı C) Ticari Tahıl Tarımı D) Plantasyon Tarımı E) Süt Hayvancılığı

Cevap: C Açıklama: Ticari tahıl tarımı, düşük iş gücü ve yüksek teknolojiyle yapılan, dünya buğday piyasasını belirleyen sistemdir.

---

13. Türkiye’de bitki çeşitliliğinin en fazla olduğu bölgelerden biri olan Ege Bölgesi’nde yoğunlaşan ürünleri “ZÜİT” kısaltmasıyla kodladığımızda, bu grupta yer almayan ürün hangisidir?

A) Zeytin B) Üzüm C) İncir D) Tütün E) Yer fıstığı

Cevap: E Açıklama: Ege’nin klasik beşlisi Zeytin, Üzüm, İncir, Tütün ve Pamuktur. Yer fıstığı daha çok Akdeniz (Osmaniye/Adana) bölgesine aittir.

---

14. Dağlık ve engebeli arazilerde erozyonu önlemek ve tarım yapılabilir alan oluşturmak amacıyla yamaçların basamaklandırılması işlemine ne ad verilir?

A) Nadas B) Teraslama (Sekileme) C) Drenaj D) Islah E) Seracılık

Cevap: B Açıklama: Teraslama hem suyun akış hızını keserek erozyonu önler hem de düzlük oluşturarak makine kullanımını kolaylaştırır.

---

15. Tropikal yağmur ormanlarında ağaçların kesilip yakılmasıyla açılan arazilerde birkaç yıl tarım yapılması, verim düşünce arazinin terk edilmesi sistemine ne ad verilir?

A) Modern Tarım B) Plantasyon Tarımı C) Shifting Cultivation (Gezici/Sertifikalı Tarım) D) Bahçe Tarımı E) İntansif Tarım

Cevap: C Açıklama: İlkel bir yöntem olan bu sistem orman tahribatına neden olur ve toprağın hızla fakirleşmesine yol açar.