Girişimcilik Ünite Listesi
- İhtiyaç ve Üretim
- Girişimcilikle İlgili Bazı Temel Kavramlar
- Girişimcilik Kavramı ve Gelişimi
- Girişimcilik Türleri – 1: Özel ve Kamu Girişimciliği
- Girişimcilik Türleri – 2: Yaratıcı, Fırsatçı, Bilişimci, Yenilikçi, Sanal Girişimcilik
- Sosyal Girişimcilik
- Yeni Girişimcilik (Ekogirişimcilik)
- Girişimcilikte Yenilik
- Girişimcilikte Çevre
- Girişimciliğe İlk Adım
- Girişimciliğe Başlama
- İş Kurma Süreci ve İş Geliştirme
- Girişimcilik Destek Programı Yeni Girişimci Desteği Girişimci İş Planı – 1
- Girişimcilik Destek Programı Yeni Girişimci Desteği Girişimci İş Planı – 2
Ünite Özetleri ve Örnekler
1. Ünite: İhtiyaç ve Üretim
İhtiyaç, karşılandığında haz, karşılanmadığında sıkıntı veren duygulardır. İhtiyaçlar; hayati önem taşıyan birincil (yeme, barınma) ve sosyo-kültürel olan ikincil (eğlenme, seyahat) ihtiyaçlar olarak ikiye ayrılır . Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi, bu gereksinimleri fizyolojik ihtiyaçlardan kendini gerçekleştirmeye kadar 5 basamakta sıralar . Üretim ise, bu ihtiyaçları karşılamak üzere üretim faktörlerinin (doğal kaynaklar, emek, sermaye, girişimci ve teknoloji) bir araya getirilerek mal ve hizmetlere dönüştürülmesidir. Mallar somut nesnelerken, hizmetler soyut, stoklanamaz ve üretim-tüketimi eş zamanlı ürünlerdir .
Örnek: Çok susayan birinin su içmesi fizyolojik bir ihtiyacın karşılanmasıdır; içilen her bardak su ile ihtiyacın şiddeti giderek azalır .
2. Ünite: Girişimcilikle İlgili Bazı Temel Kavramlar
Bu ünitede esnaf, tacir, girişimci ve lider gibi sık karıştırılan kavramlar netleştirilir. Esnaf, ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedensel çalışmasına dayanan ve geliri belli sınırı aşmayan kişidir. Tacir ise bir ticari işletmeyi kendi adına işleten gerçek veya tüzel kişidir; iflasa tabi olması ve ticaret siciline kayıt zorunluluğu gibi yükümlülükleri vardır . Girişimci, kâr amacı güden ve riskleri üstlenen kişidir; yönetici ise riski başkasına ait olmak üzere işleri koordine eden profesyoneldir. Liderlik ise resmi yetki gerektirmeyen, başkalarını etkileyebilme gücüdür.
Örnek: Bir mahalle terzisi “esnaf” kategorisindeyken; bir fabrika kurup seri üretime geçen ve dünya pazarlarına açılan kişi “girişimci” ve “tacir” kimliklerini taşır.
3. Ünite: Girişimcilik Kavramı ve Gelişimi
Girişimcilik, fikrin eyleme geçmesindeki bireysel yeteneği, yaratıcılığı ve risk almayı kapsar . Tarihsel süreçte Richard Cantillon kavramı ilk tanımlayan kişidir; ancak modern anlamda “dinamik girişimci” ve “yaratıcı yıkım” kavramlarını Joseph Schumpeter literatüre kazandırmıştır. Anadolu’da girişimcilik kültürü, Selçuklu kervansarayları ve ticari ahlakı temel alan Ahilik-Lonca sistemine dayanır . Günümüzde girişimcilik; işsizliğin önlenmesi, ekonomik büyüme ve bölgelerarası dengesizliklerin giderilmesi açısından stratejik bir öneme sahiptir .
Örnek: Bir girişimcinin piyasadaki boşluğu sezip “Onda var, ben de niye yok?” diyenlerin tüketim taklidini veya gösteriş psikolojisini fırsata çevirmesi bir pazar öngörüsüdür .
4. Ünite: Girişimcilik Türleri – 1: Özel ve Kamu Girişimciliği
Özel girişimcilik, hür teşebbüs esasına dayanır; yönetim, finansman ve denetimde özgürlük hakimdir ve asıl hedef başarı/kârdır . Kamu girişimciliği ise kâr amacı gütmeyen, kamu yararını ön planda tutan ve yasal/siyasi denetim altında yürütülen bir süreçtir . Kamu yöneticileri güçlerini yasalardan alır ve risk alma eğilimleri mülkiyet hakları olmadığından oldukça düşüktür . Son yıllarda “yeni kamu yönetimi” anlayışıyla birlikte kamu örgütlerinde de verimliliği artırmak için girişimci süreçler, proaktif yaklaşımlar ve yenilikçi metotlar tartışılmaya başlanmıştır.
Örnek: Bir belediyenin gençlik merkezi açarak toplumsal fayda yaratması “kamu girişimciliği”yken; bir şahsın teknoloji mağazası açarak kâr elde etmeyi amaçlaması “özel girişimcilik”tir.
5. Ünite: Girişimcilik Türleri – 2: Modern Girişimcilik Türleri
Yaratıcı girişimcilik, var olan kavramlardan yeni ilişkiler ve düşünceler üretmeyi temel alır. Fırsatçı girişimcilik, pazardaki mevcut veya potansiyel açıklıkları (eksik ürün/hizmet) sezinleyerek kâr elde etmeyi hedefler . Bilişimci girişimcilik, bilgi teknolojilerini ve veriyi karar süreçlerine aktararak yenilik yaratır. Sanal girişimcilik ise internet ve Web 2.0 odaklı, dijital platformlar üzerinden yürütülen ticari faaliyetleri kapsar. Dijital dünyada tüccar (o an satacak ürüne odaklanan), iş adamı (kurumsal tecrübeli) ve teknolojik girişimci gibi tipler bulunur.
Örnek: Bir yazılımcının “arkadaşlık sitesi” kurup hızla paraya çevirmesi “sanal” ve “tüccar” girişimcilik örneğidir; o an neyin para ettiğine odaklanır .
6. Ünite: Sosyal Girişimcilik
Sosyal girişimcilik, kâr getirici hedeflerden ziyade dezavantajlı grupların faydalanması ve sosyal sonuçlar elde edilmesi için yapılan girişimsel faaliyetlerdir. Sosyal girişimciler, toplumdaki bir “ihtiyaç boşluğunu” tanımlar ve bu sorunu çözmek için yenilikçi, piyasa temelli stratejiler geliştirirler. Sosyal girişimlerde maddi kazanç bir amaç değil, toplumsal misyonu gerçekleştirmek için bir araçtır. Türkiye’de AKUT, KEDV (Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı) ve Düşler Akademisi gibi kurumlar bu alanın başarılı örneklerindendir.
Örnek: Bangladeş’teki Grameen Bank’ın yoksullara kredi vererek onları iş sahibi yapması, dünya çapında bilinen bir sosyal girişimcilik vakasıdır.
7. Ünite: Yeni Girişimcilik (Ekogirişimcilik)
Ekogirişimcilik, sürdürülebilir kalkınma çalışmaları kapsamında doğan, çevreye minimum zarar veren ürün veya süreçler sunan bir işletme kurma faaliyetidir. Ekogirişimciler; atık minimizasyonu, geri dönüşüm, yeşil ürün tasarımı ve enerji tasarrufu gibi çevre odaklı stratejilere yönelirler. Isaak’a göre “yeşil işletmeler” sonradan çevreci olanları; “yeşil-yeşil işletmeler” ise kuruluşundan itibaren tamamen çevre odaklı tasarlananları ifade eder . Bu tür girişimcilikte “yeşil müşteriler” ve hükümetlerin çevreci politikaları belirleyici dış faktörlerdir.
Örnek: Ayvalık’ta kadınların ambalaj ve cam atıklarından hediyelik eşya ürettiği “Çöp(m)adam” projesi, hem sosyal hem de ekogirişimcilik için yerel bir örnektir .
8. Ünite: Girişimcilikte Yenilik
Yenilik (inovasyon), bir fikrin satılabilir bir ürüne, geliştirilmiş bir yönteme veya toplumsal hizmete dönüştürülme sürecidir. Schumpeter’e göre yenilik; yeni ürün üretme, yeni süreç geliştirme, yeni pazarlar bulma veya yeni örgüt yapısı kurma şeklinde gerçekleşir. Yenilik dehadan çok çalışmaya, azme ve belli bir noktaya odaklanmaya bağlıdır. Oslo Kılavuzu yenilikleri; ürün, süreç, pazarlama ve organizasyonel yenilik olarak 4 türe ayırır. Başarılı yenilikler genellikle basit ve tek bir amaca odaklanmış olarak küçük adımlarla başlar.
Örnek: Edison’un binlerce deneme sonrası ampulü bulup elektrik alanında uzmanlaşması, “yeniliğin dehadan çok çalışmaya dayalı” olduğunun kanıtıdır.
9. Ünite: Girişimcilikte Çevre
İşletmeler açık bir sistemdir; iç ve dış çevrelerinden sürekli etkilenirler. İç çevre analizinde işletmenin varlıkları (maddi-maddi olmayan), yetenekleri, misyonu ve vizyonu değerlendirilir. Dış çevre analizinde ise politik, yasal, ekonomik ve sosyokültürel (PEST) faktörler ile müşteriler, rakipler ve tedarikçiler incelenir . SWOT Analizi, işletmenin “güçlü ve zayıf” yanlarını saptamak, dış dünyadaki “fırsat ve tehditleri” görmek için kullanılan en temel stratejik araçtır. Fırsatlar kâr potansiyelini artırırken, tehditler (ikame ürünler, yeni rakipler) varlığı tehlikeye atabilir.
Örnek: Bir bölgeye yeni bir üniversite açılması, o bölgedeki kafeler için bir “fırsat” iken; büyük bir rakip zincirin aynı sokağa gelmesi ciddi bir “tehdit”tir.
10. Ünite: Girişimciliğe İlk Adım
Yeni bir iş kurma süreci; pazar fırsatlarının sezilmesi, iş fikrinin belirlenmesi ve planlama ile başlar . İş fikri bulunurken piyasadaki ihtiyaç boşlukları, kişisel beceriler veya hobiler kaynak olabilir . Bir işletmeye sahip olmanın yolları arasında sıfırdan kurmak, mevcut bir işletmeyi satın almak veya franchising (isim hakkı kiralama) sistemi yer alır. Türkiye’de hizmet üretimine (sağlık turizmi, evde bakım, djital reklam) veya imalata yönelik (ekolojik tarım, ambalaj) pek çok rasyonel yatırım alanı mevcuttur.
Örnek: AVM’lerdeki artışla birlikte billboard ve dijital ekranlar üzerinden “açıkhava reklamcılığı” yapmak, günümüz Türkiye’si için gelişen bir iş fikridir .
11. Ünite: Girişimciliğe Başlama
Başarılı bir başlangıç için motivasyon en önemli güçtür. Girişimci, hayalindeki fikri reel olarak hayata geçirmek için bir “çalışma programı” hazırlamalıdır; bu program araştırma, planlama ve denetim fonksiyonlarını içerir. Ön değerlendirme ve fizibilite (yapılabilirlik) çalışmaları; ekonomik, teknik, finansal, hukuksal ve örgütsel açılardan girişimin mantıklı olup olmadığını test eder. KOSGEB gibi kurumların sunduğu iş planı formatları, devlet desteklerine ulaşmak için kritik bir yol haritasıdır.
Örnek: Bir girişimcinin “benim yeteneklerime ve bilgi düzeyime uygun olan fikir budur” diyerek seçtiği ve uygulamaya karar verdiği temel yapıya “iş fikri” denir .
12. Ünite: İş Kurma Süreci ve İş Geliştirme
İşletme kurulduktan sonra “iş geliştirme” adı verilen yeni bir dönem başlar . Bu süreçte pazar payını artırmak, büyümeyi yönetmek ve rekabet avantajını korumak esastır. Girişimciler için çeşitli destek kuruluşları mevcuttur: İŞKUR meslek eğitimi verir, Galata İş Melekleri melek yatırımcı buluşturur, KAGİDER ise kadın girişimciliği destekler. Kadın girişimciliği, ekonomik büyümenin tetiklenmesinde kilit bir rol oynamaktadır. Bir iş planında finansal kaynaklar, nakit projeksiyonları ve kâra geçiş noktası gibi veriler mutlaka yer almalıdır.
Örnek: Fikrine güvenen birinin “Startup Labs” gibi yarışmalara katılarak 3 hafta içinde uluslararası yatırımcılarla buluşması, modern bir iş geliştirme stratejisidir .
13-14. Üniteler: Girişimci İş Planı Hazırlama
Girişimcilik Destek Programları (KOSGEB vb.) kapsamında hazırlanan iş planı, bir işletmenin başarı olasılığını matematiksel ve stratejik olarak ortaya koyan belgedir. Planın birinci bölümünde girişimin özeti ve pazar analizi yapılır; ikinci bölümde ise üretim, yönetim, pazarlama ve finansal planlar detaylandırılır. İş planı, sadece kredi/hibe almak için değil; girişimcinin önünü görebilmesi ve riskleri minimize edebilmesi için şarttır. Finansal planda gelir-gider dengesi, yatırımın geri dönüş süresi ve başabaş noktası (kâra geçiş anı) net olarak hesaplanmalıdır.
Örnek: Bir iş planında “satış hedefleri” ve “finansal kaynaklar” doğru belirlenmezse, fikir ne kadar orijinal olursa olsun işletme finansal külfet altında ezilebilir.